Pectus Excavatum Kalp ve Akciğeri Etkiler mi?

Pectus excavatum, göğüs kemiğinin ve ön göğüs duvarının içeri doğru çökük görünmesiyle karakterize bir göğüs duvarı deformitesidir. Halk arasında “kunduracı göğsü” olarak da bilinir.

Bazı kişilerde deformite hafiftir ve esas olarak görünümle ilgili bir farklılık oluşturur. Daha belirgin pectus excavatum olgularında ise göğüs kafesinin şekli kalbin konumunu, kalbin dolumunu ve akciğerlerin genişleyebildiği alanı etkileyebilir.

Ancak pectus excavatumun kalp veya akciğerleri ne ölçüde etkilediği yalnızca göğüs kafesinin dışarıdan görünümüne bakılarak belirlenemez.

Değerlendirmede deformitenin derinliği, göğüs kafesinin yapısı, hastanın yaşı, belirtileri, fiziksel kapasitesi ve gerekli durumlarda yapılan görüntüleme ile fonksiyon testleri birlikte ele alınır.

Pectus Excavatum Nedir?

Pectus excavatum, sternum adı verilen göğüs kemiğinin ve ona bağlı kaburga kıkırdaklarının içeri doğru yer değiştirdiği bir göğüs duvarı deformitesidir.

Çöküklük;

• göğüs kafesinin orta bölümünde,
• alt sternum bölgesinde,
• bir tarafta daha belirgin,
• simetrik veya asimetrik

olabilir.

Deformite bazı çocuklarda erken yaşlarda fark edilirken, büyüme döneminde özellikle ergenlik sırasında daha belirgin hâle gelebilir.

Pectus Excavatum Sadece Görüntü Sorunu mudur?

Her hastada değil.

Hafif pectus excavatum olgularında herhangi bir fonksiyonel sorun bulunmayabilir ve deformite esas olarak göğüs kafesinin görünümüyle ilişkili olabilir.

Ancak orta veya ileri düzey bazı deformitelerde göğüs kafesinin iç hacmindeki değişiklikler kalp ve akciğerlerin çalışma koşullarını etkileyebilir.

Bu nedenle pectus excavatumun yalnızca kozmetik bir durum olarak değerlendirilmesi her hasta için doğru değildir.

Aynı şekilde her pectus excavatum hastasında kalp veya akciğer fonksiyonunun bozulduğunu varsaymak da doğru değildir.

Pectus Excavatum Kalbi Nasıl Etkileyebilir?

Kalp, göğüs kafesi içerisinde sternumun arkasında ve iki akciğer arasında yer alır.

Pectus excavatumda sternumun geriye doğru yer değiştirmesi göğüs kafesi içerisindeki anatomik alanı azaltabilir.

Özellikle belirgin deformitelerde kalp;

• sola doğru yer değiştirebilir,
• dönebilir,
• sağ kalp bölümleri üzerinde dışarıdan bası oluşabilir.

Bu anatomik değişikliklerin derecesi hastadan hastaya farklıdır.

Pectus Excavatum Kalbe Baskı Yapar mı?

Belirgin pectus excavatum olgularında sternum ile omurga arasındaki mesafenin azalması kalbin özellikle sağ tarafındaki yapılara bası oluşturabilir.

Kalbin sağ tarafı, göğüs kemiğine daha yakın konumda bulunduğu için bazı hastalarda bu etkiden daha fazla etkilenebilir.

Ancak görüntülemede kalbin göğüs duvarına yakın olması tek başına ciddi kalp fonksiyon bozukluğu anlamına gelmez.

Baskının klinik önemini anlamak için hastanın belirtileri ve gerekli kardiyolojik değerlendirmeler birlikte incelenir.

Pectus Excavatum Kalbin Çalışmasını Bozar mı?

Bazı ileri olgularda kalbin dolum kapasitesi ve özellikle egzersiz sırasında artırması gereken kan miktarı etkilenebilir.

Kalp her atımda belirli miktarda kanı vücuda pompalar.

Göğüs kafesi içerisindeki mekanik kısıtlılık kalbin bazı bölümlerinin yeterince genişlemesini sınırlandırırsa, özellikle fiziksel aktivite sırasında kalbin ihtiyaç duyulan dolaşım artışını sağlaması zorlaşabilir.

Bu durum bazı hastalarda;

• çabuk yorulma,
• efor kapasitesinde azalma,
• nefes darlığı,
• çarpıntı

gibi yakınmalarla ilişkili olabilir.

Ancak bu belirtilerin birçok farklı nedeni olabileceği için pectus excavatuma bağlanmadan önce kapsamlı değerlendirme gerekir.

Pectus Excavatum Çarpıntı Yapar mı?

Bazı pectus excavatum hastaları çarpıntı tarif edebilir.

Kalbin göğüs kafesi içerisindeki konumunun değişmesi ve mekanik bası bazı kişilerde kalp atımlarının daha belirgin hissedilmesine katkıda bulunabilir.

Bununla birlikte çarpıntının ritim bozuklukları, tiroit hastalıkları, kansızlık, stres veya başka kardiyolojik nedenleri de olabilir.

Bu nedenle çarpıntı pectus excavatumun doğrudan sonucu olarak kabul edilmemelidir.

Gerekli durumlarda elektrokardiyografi, ritim takibi veya kardiyolojik değerlendirme yapılabilir.

Pectus Excavatum Akciğerleri Nasıl Etkileyebilir?

Akciğerler nefes alırken göğüs kafesinin genişlemesiyle birlikte hacim kazanır.

Pectus excavatumda göğüs kafesinin ön-arka çapının azalması, özellikle ileri deformitelerde akciğerlerin genişleyebileceği alanı sınırlayabilir.

Bu durum her hastada belirgin değildir.

Bazı kişilerde istirahat sırasında solunum fonksiyonları normal veya normale yakın olabilirken, fiziksel aktivite sırasında solunum kapasitesindeki sınırlılık daha belirgin hâle gelebilir.

Pectus Excavatum Nefes Darlığı Yapar mı?

Bazı hastalarda nefes darlığı görülebilir.

Özellikle;

• koşma,
• merdiven çıkma,
• yoğun egzersiz,
• uzun süreli fiziksel aktivite

sırasında nefes darlığı daha belirgin olabilir.

Ancak pectus excavatum bulunan bir kişide nefes darlığının mutlaka deformiteye bağlı olduğu düşünülmemelidir.

Astım, kondisyon düşüklüğü, akciğer hastalıkları, kalp hastalıkları ve başka birçok durum da nefes darlığına neden olabilir.

Bu nedenle belirtilerin kaynağının değerlendirilmesi gerekir.

Pectus Excavatum Akciğer Kapasitesini Azaltır mı?

Bazı ileri deformitelerde solunum fonksiyon testlerinde akciğer hacimlerinde azalma görülebilir.

Bu durum genellikle göğüs kafesinin genişleme kapasitesinin mekanik olarak sınırlanmasıyla ilişkilidir.

Ancak pectus excavatum derecesi ile solunum fonksiyonları arasında her hastada doğrudan ve aynı düzeyde bir ilişki bulunmaz.

Belirgin göğüs deformitesine rağmen solunum testleri normal olan kişiler olabileceği gibi daha sınırlı deformitede egzersiz sırasında belirti yaşayan kişiler de olabilir.

Neden Bazı Hastalar İstirahatte Normal Ama Sporda Zorlanır?

İstirahat sırasında kalp ve akciğerlerin karşılaması gereken ihtiyaç görece düşüktür.

Egzersiz sırasında ise;

• kalbin daha fazla kan pompalaması,
• solunum hızının artması,
• akciğerlerin daha fazla hava alışverişi yapması

gerekir.

Pectus excavatuma bağlı anatomik kısıtlılık varsa bu durum fiziksel aktivite sırasında daha belirgin hâle gelebilir.

Bu nedenle bazı hastalar günlük yaşamda belirgin sorun yaşamazken spor sırasında yaşıtlarına göre daha çabuk yorulduklarını fark edebilir.

Pectus Excavatumda Çabuk Yorulma Neden Olur?

Çabuk yorulmanın tek bir nedeni yoktur.

Pectus excavatum bulunan bir kişide;

• kalbin egzersiz sırasında dolum kapasitesindeki sınırlılık,
• göğüs kafesinin genişlemesindeki mekanik kısıtlılık,
• solunum kapasitesindeki azalma,
• fiziksel kondisyon düşüklüğü,
• duruş bozukluğu

birlikte etkili olabilir.

Bazı kişilerde ise deformiteyle doğrudan ilişkili belirgin bir fizyolojik sorun bulunmayabilir.

Pectus Excavatum Spor Yapmaya Engel midir?

Pectus excavatum tek başına spor yapılmasına engel değildir.

Hafif ve belirti oluşturmayan deformitelerde çoğu kişi normal fiziksel aktivitelere katılabilir.

Ancak egzersiz sırasında;

• belirgin nefes darlığı,
• göğüs ağrısı,
• baş dönmesi,
• bayılma,
• alışılmadık çarpıntı,
• yaşıtlara göre belirgin performans kaybı

gibi belirtiler varsa değerlendirme gerekebilir.

Spor kısıtlaması gerekip gerekmediği kişinin bulgularına göre belirlenir.

Pectus Excavatum Kalp ve Akciğer Etkisi Nasıl Anlaşılır?

Değerlendirme yalnızca dış görünüş üzerinden yapılmaz.

Hastanın yakınmaları ve fizik muayenesine göre farklı testlerden yararlanılabilir.

Bilgisayarlı Tomografi Neden Yapılır?

Bilgisayarlı tomografi göğüs kafesinin anatomik yapısını ayrıntılı biçimde gösterebilir.

Tomografi ile;

• deformitenin derinliği,
• göğüs kafesinin iç yapısı,
• kalbin konumu,
• kalp üzerinde bası olup olmadığı,
• deformitenin simetrik veya asimetrik yapısı

değerlendirilebilir.

Ancak özellikle çocuk ve genç hastalarda radyasyon maruziyeti nedeniyle görüntüleme gerekliliği bireysel olarak değerlendirilir.

Her pectus excavatum hastasında bilgisayarlı tomografi yapılması zorunlu değildir.

Haller İndeksi Nedir?

Haller indeksi, pectus excavatum şiddetini değerlendirmek için kullanılan radyolojik ölçümlerden biridir.

Göğüs kafesinin en geniş yatay çapının, sternum ile omurga arasındaki en dar ön-arka mesafeye oranlanmasıyla hesaplanır.

Deformite derinleştikçe bu oran genellikle yükselir.

Ancak Haller indeksi tek başına ameliyat kararı vermek için yeterli değildir.

Hastanın;

• belirtileri,
• kalp üzerindeki bası,
• solunum fonksiyonları,
• deformitenin anatomik özellikleri,
• yaşam kalitesi

birlikte değerlendirilmelidir.

Düzeltme İndeksi Nedir?

Düzeltme indeksi, pectus excavatumun derinliğini değerlendirmek amacıyla kullanılan başka bir radyolojik ölçümdür.

Göğüs kafesinin olması beklenen ön-arka çapı ile mevcut çöküklük arasındaki farkı oransal olarak değerlendirmeyi amaçlar.

Bazı hastalarda Haller indeksine ek olarak deformitenin anatomik şiddetini anlamaya yardımcı olabilir.

Yine de tek başına tedavi kararı belirlemez.

Ekokardiyografi Neden Yapılır?

Ekokardiyografi, kalbin ultrason ile değerlendirilmesidir.

Gerekli hastalarda ekokardiyografi ile;

• kalp boşluklarının yapısı,
• kalp kapakları,
• kalbin pompalama fonksiyonu,
• sağ kalp bölümleri üzerindeki etkiler

incelenebilir.

Özellikle belirgin deformitesi veya kardiyak yakınmaları bulunan hastalarda değerlendirmeye katkı sağlayabilir.

Elektrokardiyografi Gerekir mi?

Elektrokardiyografi, kalbin elektriksel aktivitesini değerlendirir.

Çarpıntı veya ritim ile ilişkili yakınmaları bulunan hastalarda kullanılabilir.

Ancak her pectus excavatum hastasında elektrokardiyografi yapılması gerektiği şeklinde genel bir kural yoktur.

Solunum Fonksiyon Testi Nedir?

Solunum fonksiyon testleri, akciğerlerin ne kadar hava alabildiğini ve havayı ne kadar etkili şekilde hareket ettirebildiğini ölçmeye yardımcı olur.

Pectus excavatumda özellikle solunum yakınması bulunan kişilerde kullanılabilir.

Bazı hastalarda restriktif olarak adlandırılan, akciğer hacimlerinde azalmayla ilişkili bir tablo görülebilir.

Bununla birlikte normal solunum fonksiyon testi, egzersiz sırasında hiçbir fonksiyonel kısıtlılık olmadığı anlamına gelmeyebilir.

Kardiyopulmoner Egzersiz Testi Nedir?

Kardiyopulmoner egzersiz testi, fiziksel aktivite sırasında kalp ve akciğerlerin birlikte nasıl çalıştığını değerlendiren testlerden biridir.

Test sırasında;

• oksijen tüketimi,
• kalp hızı,
• solunum yanıtı,
• egzersiz kapasitesi

gibi parametreler incelenebilir.

İstirahatte yapılan testlerin normal olmasına rağmen belirgin efor şikâyeti bulunan bazı hastalarda ek bilgi sağlayabilir.

Pectus Excavatumun Şiddeti ile Belirtiler Her Zaman Uyumlu mudur?

Hayır.

Dışarıdan oldukça belirgin görünen bir pectus excavatum bazı kişilerde az belirti oluşturabilir.

Buna karşılık daha orta düzey görünen bir deformite bazı hastalarda egzersiz sırasında önemli yakınmalara yol açabilir.

Bunun nedeni göğüs kafesinin yalnızca çöküklük derinliğinin değil;

• deformitenin şeklinin,
• kalbin konumunun,
• asimetrinin,
• kişinin göğüs yapısının

da fonksiyonel etkiyi değiştirebilmesidir.

Bu nedenle tedavi planı yalnızca görünüm veya tek bir radyolojik sayı üzerinden yapılmamalıdır.

Çocuklarda Pectus Excavatum Kalp ve Akciğeri Etkiler mi?

Çocukluk döneminde hafif deformiteler çoğunlukla ciddi fonksiyonel sorun oluşturmaz.

Ancak pectus excavatum büyüme döneminde ilerleyebilir ve ergenlikte daha belirgin hâle gelebilir.

Bu nedenle çocuklarda;

• deformitenin zaman içerisindeki değişimi,
• fiziksel aktivite kapasitesi,
• nefes darlığı,
• göğüs ağrısı,
• çarpıntı

gibi bulgular takip edilebilir.

Her çocukta ileri görüntüleme veya fonksiyon testi yapılması gerekmez.

Yetişkinlerde Pectus Excavatum Kalp ve Akciğeri Etkiler mi?

Yetişkin hastalarda göğüs duvarı artık daha rijit olabilir.

Bazı yetişkinler yıllardır pectus excavatum bulunmasına rağmen belirgin şikâyet yaşamazken, bazı kişilerde fiziksel kapasitede azalma, nefes darlığı veya çarpıntı görülebilir.

Yaş ilerledikçe genel kondisyon, kilo değişiklikleri, kalp ve akciğer hastalıkları gibi başka faktörler de belirtileri etkileyebilir.

Bu nedenle erişkin hastalarda belirtilerin doğrudan pectus excavatuma bağlanmadan önce diğer olası nedenlerin de değerlendirilmesi önemlidir.

Pectus Excavatum Duruş Bozukluğuna Yol Açar mı?

Pectus excavatum bulunan bazı kişilerde;

• omuzların öne doğru düşmesi,
• sırtın daha yuvarlak görünmesi,
• başın öne taşınması

gibi duruş değişiklikleri görülebilir.

Bu durum göğüs kafesinin görünümünü daha belirgin hâle getirebilir.

Duruş egzersizleri ve kas güçlendirme çalışmaları postürü iyileştirebilir ancak yapısal deformiteyi tek başına ortadan kaldırmaz.

Pectus Excavatum Tedavi Edildiğinde Kalp ve Akciğer Fonksiyonları Düzelir mi?

Cerrahi düzeltmenin göğüs kafesi anatomisini değiştirmesi sonucunda kalp üzerindeki mekanik basının azalması ve göğüs boşluğunda daha fazla alan oluşması mümkündür.

Bazı hastalarda fiziksel kapasite veya kardiyopulmoner ölçümlerde iyileşme görülebilir.

Ancak tüm hastalarda aynı düzeyde fonksiyonel iyileşme beklenmez.

Tedavinin amacı ve beklenen yarar;

• deformitenin şiddetine,
• mevcut belirtilere,
• kalp ve akciğer bulgularına,
• hastanın yaşına,
• eşlik eden sağlık durumlarına

göre değerlendirilir.

Pectus Excavatum Ne Zaman Tedavi Gerektirir?

Her pectus excavatum hastasında cerrahi tedavi gerekli değildir.

Tedavi gerekliliği değerlendirilirken;

• deformitenin ilerleme göstermesi,
• belirgin anatomik çöküklük,
• kalp üzerinde bası,
• egzersiz kapasitesinde azalma,
• solunum veya kardiyak belirtiler,
• belirgin psikososyal etkilenme

gibi faktörler birlikte ele alınabilir.

Çocuk ve genç hastalarda büyümenin devam ediyor olması da zamanlama açısından önemlidir.

Pectus Excavatum Ameliyatı Ne Zaman Gündeme Gelir?

Cerrahi tedavi, deformitenin belirgin olduğu ve klinik değerlendirmede cerrahinin uygun görüldüğü hastalarda gündeme gelebilir.

Pectus excavatum cerrahisinde Nuss ve Ravitch gibi farklı yöntemler kullanılabilir.

Hangi yöntemin uygun olduğu;

• yaş,
• göğüs duvarının esnekliği,
• deformitenin tipi,
• daha önce geçirilen ameliyatlar,
• anatomik özellikler

gibi faktörlere göre belirlenir.

Ameliyat kararı yalnızca Haller indeksi gibi tek bir ölçüme göre verilmez.

Sık Sorulan Sorular

1. Pectus excavatum kalbe zarar verir mi?

Hafif pectus excavatum çoğu kişide belirgin kalp problemi oluşturmaz. Ancak ileri deformitelerde kalbin özellikle sağ tarafında bası veya yer değişikliği görülebilir. Bunun klinik önemi kişiye göre değerlendirilir.

2. Pectus excavatum akciğer kapasitesini düşürür mü?

Bazı ileri olgularda akciğer hacimleri ve göğüs kafesinin genişleme kapasitesi azalabilir. Ancak bu durum her pectus excavatum hastasında görülmez.

3. Pectus excavatum nefes darlığı yapar mı?

Evet, bazı hastalarda özellikle egzersiz sırasında nefes darlığı görülebilir. Bununla birlikte nefes darlığının başka birçok nedeni olabileceği için değerlendirme gerekir.

4. Pectus excavatum çarpıntıya neden olur mu?

Bazı hastalar çarpıntı yaşayabilir ancak çarpıntı yalnızca pectus excavatuma özgü değildir. Ritmin değerlendirilmesi gereken durumlar olabilir.

5. Pectus excavatum spor yapmaya engel midir?

Çoğu hastada tek başına spor yapmaya engel değildir. Egzersiz sırasında belirgin nefes darlığı, göğüs ağrısı, baş dönmesi veya performans kaybı varsa değerlendirme yapılmalıdır.

6. Pectus excavatum kalbe baskı yapıp yapmadığı nasıl anlaşılır?

Bilgisayarlı tomografi veya uygun görüntüleme yöntemleri kalbin konumunu ve göğüs duvarıyla ilişkisini gösterebilir. Gerekli hastalarda ekokardiyografi gibi kardiyolojik testlerden de yararlanılabilir.

7. Haller indeksi yüksek olması kalp ve akciğerlerin etkilendiğini gösterir mi?

Haller indeksi deformitenin anatomik şiddeti hakkında bilgi sağlar ancak tek başına kalp veya akciğer fonksiyon bozukluğunu göstermez.

8. Pectus excavatumda solunum testi normal çıkabilir mi?

Evet. Bazı hastalarda istirahat solunum fonksiyonları normal olmasına rağmen egzersiz sırasında şikâyetler ortaya çıkabilir.

9. Pectus excavatum ameliyatından sonra nefes kapasitesi artar mı?

Bazı hastalarda fiziksel kapasite veya kardiyopulmoner ölçümlerde iyileşme görülebilir. Ancak her hastada aynı sonuç beklenmez.

10. Pectus excavatum sadece estetik bir sorun mudur?

Hafif olgularda esas olarak görünümle ilişkili olabilir. Ancak belirgin deformitelerde kalp ve akciğerler üzerinde fonksiyonel etkiler görülebileceği için her hasta bireysel olarak değerlendirilmelidir.

Bilgilendirme Notu:

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Pectus excavatumun kalp ve akciğerler üzerindeki etkisi her kişide aynı değildir. Değerlendirme; deformitenin anatomik özellikleri, kişinin belirtileri, fiziksel kapasitesi ve gerekli durumlarda görüntüleme, kalp ve solunum fonksiyon testleri birlikte ele alınarak yapılır. Buradaki bilgiler kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.